Στα ύδατα της καλλιτεχνικής αποφατικότητας





                                                    




     Η πικρή αλήθεια είναι πως οι καλλιτέχνες και τα έργα τέχνης που έχουν διαμορφώσει την τοπική κουλτούρα του Ευρωπαϊκού και Αμερικάνικου κόσμου – αυτήν την κουλτούρα υπέρ της οποίας, σύμφωνα με τον Herbert Read, πρέπει να πολεμήσουμε – είναι εν πολλοίς τα κύρια στοιχεία αυτής ακριβώς της διάσπασης και αποξένωσης που γίνεται τώρα όλο και πιο φανερή. Δεν υπάρχει καμιά τέχνη που να μπορεί να αντισταθεί, πολύ δε περισσότερο να εμποδίσει τη θριαμβευτική πορεία του τεχνολογικού μας πολιτισμού, σε οποιαδήποτε νέμεση κι αν μας οδηγεί, εκτός απ’ αυτή που πηγάζει από έναν τρόπο ζωής που το όραμα και η θεμελιώδης του εμπειρία υπερβαίνουν τις φυσικές και υλιστικές κατηγορίες των οποίων αυτός ο πολιτισμός είναι η τελική τερατώδης προβολή. Και δεν μπορεί να υπάρξει καμιά τέχνη που να διαθέτει κάποια ιερή ποιότητα – αν δεν υπάρξουν καλλιτέχνες που θα έχουν ανακαλύψει ξανά έναν τρόπο ζωής στον οποίο θα είναι δυνατή η πραγματοποίησή της.


    Με λίγα λόγια, η μάχη κατά πρώτο δεν πρέπει διόλου να διεξαχθεί στο αποκαλούμενο πολιτιστικό μέτωπο διότι ενεργώντας έτσι αναπόφευκτα εμπλεκόμαστε και θέτουμε σε κίνηση τη διεργασία του εκφυλισμού που επιθυμούμε να αποφύγουμε. Πράγματι η μόνη θετική ενέργεια που ίσως απομένει τώρα στον καλλιτέχνη είναι να αποσυρθεί από την πολιτιστική μάχη, όχι όμως στην απελπισία ή σε κάποια χαβούζα αλλά στη σιωπή ή σ’ αυτό που ο Yeats έχει αποκαλέσει «το δικό μας σκοτάδι», σ’ αυτό το χάος ή άβυσσο των προμορφικών δυνατοτήτων  στο οποίο θα μπορέσει να γνωρίσει τις προκαλλιτεχνικές (καθόσον αφανέρωτες) πηγές πνευματικής ενέργειας από τις οποίες ο κόσμος μας συνεχώς αποξενώνεται. Ίσως χρειαστεί να απαρνηθεί ολόκληρη την τέχνη με τη σύγχρονη σημασία της και να ξαναβαπτισθεί στα ύδατα της καλλιτεχνικής αποφατικότητας – στα ύδατα που είναι η fons et origo της ύπαρξής του. Αυτό που χρειάζεται μ’ άλλα λόγια είναι μια απόταξη, τόσο ολοκληρωτική όσο αυτή των κατακομβών και των μοναστηριών, μια απόταξη από την οποία ξεπήδησε μια Αγία Σοφία και μια Μητρόπολη της Σαρτρ, η εκκλησιαστική μουσική και οι εικόνες, και μέσω της οποίας γεννήθηκε αυτό το πνευματικό κεφάλαιο το οποίο η τέχνη και η ζωή του μεταμεσαιωνικού κόσμου μας πρώτα εκμεταλλεύτηκε, κατόπι  σπατάλησε και τελικά εξάντλησε.



Philip SherrardThe Sacred in Life and Art (Ipswich: Golgonooza Press, 1990; reprinted Limni (Greece): Denise Harvey, 2004), Το Ιερό στη ζωή και στην τέχνη (μετάφρ. Ιωσήφ Ροηλίδης), εκδ. Ακρίτας, 1994, σελ. 55 – 56.







                       πηγή





IV. Voices


Voices, loved and idealized,
of those who have died, or of those
lost for us like the dead.


Sometimes they speak to us in dreams;
sometimes deep in thought the mind hears them.


And with their sound for a moment return
sounds from our life's first poetry—
like distant music fading away at night.




Trans. Edmund Keeley/Philip Sherrard 


C.P. Cavafy, text




Artwork: William Klein, Gare de Kiev, Moscow, 1959




















Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

παλιά καφενεία του Αιγαίου

Cavo d'oro

Ζει ο Αλέξανδρος; Ελληνικότητα και σύνθεση