Δευτέρα, 26 Νοεμβρίου 2012

Κυριακή, 25 Νοεμβρίου 2012

Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2012

Οι σκιές των ξεχασμένων προγόνων: Ο "μυθικός ρεαλισμός" του Sergei Parajanov














 St. George in Blue , 1986.













    






THE LAST SUPPER Collage, 1988 in Museum by Sergei Parajanov

The Last Supper, 1988.          









Ο ΟΡΦΕΑΣ ΣΤΟΝ ΑΔΗ Ή ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΤΕΡΓΟ




Αγαπητέ Σβετ Πάβλοβιτς!
Ταμάρα Στεπάνοβα και Κίρα – Τζάν!

Έλαβα το γράμμα σας και, με την ευκαιρία, σας απαντώ. Έγιναν τόσα πολλά σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Ήρθαν φίλοι μου από την Τιφλίδα. Για «υπηρεσιακούς λόγους» δεν μου επέτρεψαν να συναντηθώ μαζί τους και αναγκάστηκα σε ένδειξη διαμαρτυρίας να κάνω απεργία πείνας, η οποία διήρκησε 18 ώρες (η πιο σύντομη απεργία πείνας στον κόσμο). Με πέταξαν από τον «Θάλαμο υψίστης ασφαλείας». Στη συνέχεια για λόγους νουθεσίας μεταφέρθηκα σε ένα άλλο τμήμα και μια άλλη μπριγάδα. Τώρα πια δεν είμαι «πυροσβέστης», αλλά καθαριστής στο εργοτάξιο «Κραν – μπαλκί». Όλοι είναι ευχαριστημένοι. Σκύβω και μαζεύω ηλεκτρόδια και μέταλλα. Είναι καλύτερα. Αυτά είναι σχεδόν όλα μου τα νέα. Και κάτι ακόμη. Η Ειδική Διεύθυνση μου πρότεινε να αποδεχτώ την ενοχή μου και να υποβάλλω αίτηση χάριτος. Το έκανα. Φευ! Την απέρριψαν!

Παράξενα πράγματα συμβαίνουν. Σύμφωνα με τον Κώδικα όλοι όσοι εξέτισαν το 1/3 της ποινής τους, χωρίς παραπτώματα, στέλνονται στις οικοδομές. Εγώ έχω εκτίσει περισσότερο από τα 2/3 και δεν με στέλνουν πουθενά. Αυτό έχει προκαλέσει μεγάλη έκπληξη σε όλους τους κρατούμενους. Με απομόνωσαν. Γιατί δεν μ’ αφήνουν; Θα ήθελα πάρα πολύ να πάω στις οικοδομές. Φευ, όμως... <…>

Ιούλιος 1976

———————————————-

<…> Δεν ξέρω για ποιο λόγο είμαι φυλακισμένος κάτω από αυτές τις άγριες και αφόρητες συνθήκες. Κανείς δεν θα τις άντεχε. Κανείς. Ας μην βαυκαλίζονται όμως. Είναι ο χαρακτήρας μου – εκκεντρικός και ασυνείδητος που με βοήθησε να επιβιώσω τα δύο αυτά χρόνια! Στο πλήθος που με περιβάλλει, όπου το μόνο που θέλουν είναι να με ταπεινώνουν συνέχεια, γιατί είμαι ο μοναδικός που έχει «δίπλωμα» από τον άλλο κόσμο, όπου κυριαρχεί η διαφθορά και η άνεση, θέλουν να κλείσουν τους λογαριασμούς τους μ’ εμένα. <…>

<…> Έζησα 50 χρόνια εκπληκτικής ζωής. Τώρα την εκτιμώ και την επανεκτιμώ. Δεν θα άλλαζα ούτε μια μέρα, ούτε εκεί, ούτε εδώ. Κάνω μια δουλειά που δεν είναι ορατή, αλλά είναι η δουλειά μας. Είδες, άραγε, τη δουλειά της Σβετλάνας; Τι εκπληκτικός που είναι ο σταυρός που της έλαχε στη ζωή, τι δεινά αντέχει. Πόση θλίψη και βρωμιά τους έφερα... Ακόμη και τώρα για τη ζωή στοχάζομαι. Όλα αυτά έγιναν στο παρελθόν. Θα πρέπει να πληρώσω με βάση τα μέτρα του Μεσαίωνα και της Ιεράς Εξέτασης. Το βάρος είναι πολύ μεγάλο... <…>

Απρίλιος 1976, Στριζάφκα

——————————

<…> Τώρα έχω ένα παράξενο καθήκον. Είμαι ο «μέγας παρηγορητής». Ήρθα σ’ επαφή με συναδέλφους που έχουν από 9 ως 12 ποινές και ο καθένας από αυτούς θα μπορούσε να ήταν μια ξεχωριστή ταινία (όχι ροζ πέτρες).

Στις μια ακριβώς στο βάθος του ορίζοντα περνάει ένα τραίνο. Πριν το μεσημεριανό φαγητό. Λοιπόν, εδώ και πέντε χρόνια από το βαγόνι – εστιατόριο μια γυναίκα μας χαιρετάει. Και όλοι την περιμένουμε. Υπάρχει. Αυτή είναι η καλοσύνη! Βρέχει, χιονίζει, το τραίνο καθυστερεί, εκείνη όμως μας χαιρετάει, και όλοι ξέρουν ότι είναι μία η ώρα. Την ύπαρξη της ελευθερίας μπορείς και πρέπει να την ξεχάσεις. <…>


Χωρίς ημερομηνία


——————————



Σεργκέι Κωνσταντίνοβιτς!

Το γράμμα σας ήταν για μένα γιορτή!

Σας γράφω την παραμονή της 17 Δεκεμβρίου – όπου συμπληρώνονται τρία χρόνια αυστηρής και απάνθρωπης απομόνωσης. Τι ευτυχία που το συνειδητοποίησα αυτό, διαφορετικά η ζωή μου, αποτιμώμενη ως «Συμπόσιο στα χρόνια της πανούκλας», θα ήταν απλά διακοσμητική και ανούσια. Η συνάντηση με την αυστηρότητα του καθεστώτος φυλάκισης, με τους υπότροφους και τους ψυχοπαθείς, τους οποίους μέχρι σήμερα θεωρούσα ως κακό κινηματογράφο – παραχαράξεις και θνησιγενείς καρπούς. Ποιος ελεύθερος όμως θα μπορούσε να φανταστεί ότι στα πολωνικά μοναστήρια, όπως το Ιζιασλάβ και το Σοκάλ, το πολωνικο-ουκρανικό μπαρόκ, έχουν μετατραπεί σε στρατόπεδα υψίστης ασφαλείας, ενώ στα εικονοστάσια τους υπάρχουν πλέον γωνιές προπαγάνδας για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων πολιτικής αναμόρφωσης. Και οι κατάδικοι με τις ριγέ φορεσιές τους βάφουν, και οι ντόπιοι τους πετάνε πάνω από τα συρματοπλέγματα αυγά το Πάσχα και μπουκάλια κολόνιας.

Χιλιόμετρα ανθρώπινου δέρματος είναι γεμάτα με τατουάζ με θέματα από τον Ραφαήλ μέχρι τον Βερεσάγκιν, με αποσπάσματα από τον Εκκλησιαστή και με πορτραίτα ηγετών από τον Φραγκλίνο Ιωσήφ μέχρι τον Ιωσήφ! <…>

<…> Τι ευτυχία που είναι το γράμμα σας! Εδώ υπάρχουν κατάδικοι που για 15 χρόνια δεν έχουν πάρει ούτε ένα γράμμα. Και ξαφνικά εγώ παίρνω 11 – 12, μερικές φορές και παραπάνω. Εκείνοι διαλύονται σιωπηλοί, όταν ο λογοκριτής μου δίνει το πακέτο με τα γράμματα. Με συγκλονίζει αυτό... Το ίδιο και η αγριότητά τους, η προδοσία τους, οι ψείρες, η σύφιλη στο στρατόπεδο, τα χαρέμια των ομοφυλόφιλων, εκείνων που έχασαν στα χαρτιά, αδελφές – χρεωμένοι από τη χαρτοπαιξία και κάθε είδους βρωμιά...Και παρόλα αυτά ελπίδα υπάρχει... Συναντάς έναν καλλιτέχνη, ο οποίος δεν γνωρίζει ότι είναι ταλαντούχος, συγκεκριμένα υπάρχει μια μεγαλοφυΐα ο Β. Λ. που δεν μπορώ να τον πείσω ότι πρέπει να σπουδάσει. Μοιάζει πολύ με τον Ντύρερ. Φτιάχνει διαρκώς καινούρια πράγματα – μαχαίρια για καυγάδες και κάθε είδους χρειώδη...<…>

<…> Απέμειναν άλλες 730 μέρες... Είναι πιθανόν να μην με απελευθερώσουν. Συχνά νομίζω πως έτσι θα γίνει. Αν όμως μ’ αφήσουν – τι ευτυχία θα είναι να δω, να αγαπήσω, να χορτάσω και να γράψω όλα όσα δεν έχουν ακόμη γραφτεί. Τον ίδιο άθλο δεν έκαναν και ο Κουρμπάς, ο Ντοβζένκο, ο Αιζενστάιν και άλλοι; Κι εκείνους τους είχαν πελεκίσει! Τι χειρότερο από το να σε εξοστρακίσουν από την Εκκλησία ή την Τέχνη; <…>

Καλοκαίρι 1976, Στριζάβκα



Επιλογή – μετάφραση από τα ρωσικά: Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης














Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2012

Yvan Goll






Claire et Yvan Goll, Poèmes d'amour (1925). 
Illustrés de dessins: Marc Chagall 












Le Char Triomphal de l'Antimonie, by Yvan Goll, Paris 1949. Illustrated with etchings: Victor Brauner















    





Élégie d'Ihpetonga suivi des Masques de cendre (1949).
 Lithographs: Pablo Picasso

                                                   










Yvan Goll, Les Cercles magiques (1951)
 Artist: Fernand Léger 







ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΡΑΖΙΗΛ



Να η βάτος του Λόγου

που μου ανάβει τις πασχαλιές της


Κορυδαλλέ Λόγε φτιάξε τη φωλιά σου

μέσα στα βρύα της καρδιάς μου


Μέσα στο μάρμαρο του Λόγου μου

χτυπούν οι φλέβες φουσκωμένες απ' το αίμα


Και μες στο αυτί του Λόγου

κυλάνε τα ζάρια της τύχης 


Ας κυνηγήσουμε το Λόγο, αρπαχτικό

πιο γρήγορο κι από τον τίγρη


Τα χλιμιντρίσματα του Λόγου

μες στα λιβάδια της μνήμης


"Γίνε η πυρά μου!", λέω στο Λόγο

"Γίνε η πύρινη πανοπλία μου!


Λόγε ματοβαμμένε! Δυναμίτη!

κυρίεψε τον προμαχώνα του Θεού!"


Ο Λόγος αλλάζει και γίνεται άρπα

για να με φανερώσει στους Αγγέλους


Λόγε ωρίμασε τ' άγρια μούρα σου

στη ζεστασιά που έχει το στόμα μου


Βροχή του Λόγου

έλα να ξεχειλίσεις το πηγάδι της τυφλότητάς μου


Μες στο κλουβί του Λόγου μου

το μαύρο πουλί γίνεται πουλί-λύρα


Όλα τα τεχνάσματα του Λόγου

για ν' ανοίξει το στρείδι της νύχτας


Εν τέλει ην ο Λόγος




Από τα Προσωπεία στάχτης (Masques de cendre, 1949)
μετάφραση:  Ε. Χ. Γονατάς

(Ιβάν Γκολ, Ποιήματα 1920-1950, εκδ. Στιγμή, Αθήνα 2003)




















Δευτέρα, 19 Νοεμβρίου 2012

Κυριακή, 18 Νοεμβρίου 2012

siren, sphinx & sagittarius / Ibn Arabi





Siren on a star-shaped tile from Kubadabad Palace

Siren on a star-shaped tile
 underglaze painting, 
Kubadabad Palace, c. 1236 
 Karatay Madrasah Museum, Konya, Turkey











detail of an Islamic mosaic on the facade of a mosque in Iran












Lacquer painting on cardboard with the constellation “Sagittarius”

Iran, 19th century













15th century miniature
 





Islam, Paradise and the Garden




... the existence attributed to the created thing is the Being of God, since the possible has no existence. However, the essences of the possible are receptacles for the manifestation of this Being... For the verifiers it has been established that there is nothing in Being but God.
                  
Ibn Arabi, Futuhat II. 69. Trans. W. Chittick


































Σάββατο, 17 Νοεμβρίου 2012

Calderón, Η ζωή είναι όνειρο







Pieter Bruegel the Elder - Superbia (Pride), 
from the Seven Deadly Sins series (1556-1558) 


ΣΙΓΙΣΜΟΥΝΔΟΣ



Σωστά· λοιπόν, η λύσσα αυτή ας κοπάσει



κι η ματαιοδοξία μας η μεγάλη,

γιατί μπορεί να ονειρευτούμε πάλι·

κι αλήθεια, στην παράξενη αυτή πλάση,

μόνο όνειρο είναι η ζωή. Κι η πείρα

μου έδειξε πως ζούμε στ’ όνειρό μας

ό,τι πιστεύουμε για τον εαυτό μας,

ώσπου ν’ αφυπνιστούμε από τη μοίρα.

Σ’ όνειρο ο βασιλιάς έχει την πλάνη

ότι διατάζει, ορίζει, βασιλεύει,

αλλά οι ιαχές, τα ζήτω που μαζεύει,

δανεικά είναι· ο θάνατος τα κάνει

στάχτες και τα σκορπίζει στον αέρα.

Ποιος θα ‘θελε άραγε να κυβερνήσει

ξέροντας ότι πρέπει να ξυπνήσει

σ’ ένα όνειρο θανάτου κάποια μέρα;

Όνειρο βλέπει ο πλούσιος πως φυλάει

με κόπο τόσα πλούτη· όνειρο πάλι

βλέπει ο φτωχός τη φτώχεια τη μεγάλη

όνειρο αυτός που η τύχη του γελάει,

κι αυτός που με τις προσβολές χορταίνει

το μίσος του, κι αυτός που δάφνες δρέπει,

τι είν’ ο καθένας, σ’ όνειρο το βλέπει,

αλλά κανείς δεν το καταλαβαίνει.

Κι εγώ, το ότι ήμουν χθες σ’ ένα παλάτι,

όνειρο το ‘δα· κι όνειρο είναι πάλι

πως στο κελί δεμένο μ’ έχουν βάλει.

Τι είν’ η ζωή; Ένα ψέμα, μια αυταπάτη,

μια χίμαιρα, μια σκιά. Στιγμή στου απείρου

το χάος είν’ ό,τι φαίνεται μεγάλο.

Γιατί η ζωή είν’ ένα όνειρο, τι άλλο!

Και τα όνειρα, είναι όνειρο του ονείρου.








Calderόn de la Barca, La vida es sueño, 1635
Μετάφραση: Νίκος Χατζόπουλος




















Πέμπτη, 15 Νοεμβρίου 2012

She moves through the fair
















Ελλαδογραφία







Μάρκος Καμπάνης, Γέφυρες ΙΙ, 2011 
Ακρυλικό, κάρβουνο και παστέλ σε χαρτί και ξύλο, 92,5Χ 62,5













Τω καιρώ εκείνω ο ακμαιότερος κλάδος της πελασγικής δρυός εκάλυπτε τρεις οικισμούς πέριξ του μυστηριώδους Βράχου της Ακροπόλεως. 


Αλλά μετά τα δραματικά γεγονότα της Μεσοποταμίας, τα οποία οδήγησαν εις την έξωσιν των πρωτοπλάστων εκ της κοιλάδος του Τίγρεως και προεκάλεσαν σύγχυσιν εις τας φρένας των ανθρώπων, οι οικισμοί των Αθηνών ήρχισαν να πληθύνονται παραλόγως. 


Αποτέλεσμα υπήρξεν η αλματώδης επέκτασις της πόλεως και η δημιουργία του λεγομένου άστεως, το οποίο κατά τους αρχαιοπλήκτους ιστορικούς εμεγαλούργησε και περιεβλήθη την αίγλην της αιωνιότητος.



Επίσκοποι και προεστοί 
κατακτητές και στρατηλάτες 
επαναστάτες και αστοί 
της ιστορίας οι πελάτες.


Αλλά οι αρχαίοι Θεοί, εν τη μερίμνη των δια τα υπόλοιπα πελασγικά φύλα, απεφάσισαν την βαθμιαία κατάρρευσιν των Αθηνών ως ηγέτιδος πόλεως και την απαλλαγήν του Ελληνισμού, ως εθνικού πλέον συνόλου, εκ των κινδύνων του συγκεντρωτισμού. 


Κατά τους επόμενους μακρούς αιώνας κατεβλήθησαν αρκεταί προσπάθειαι δια την αναβίωσιν του παλαιού άστεως, αλλ΄ αύται απέβησαν άκαρποι. 


Ευτυχώς δε, διότι κατά την νεωτέραν και σκληροτέραν δοκιμασίαν του γένους, η εκ νέου κυριαρχία των Αθηνών θα απεδυνάμωνε τας κορυφάς και τας πεδιάδας της πελασγικής γης, αι οποίαι διεμόρφωσαν την οριστικήν φυσιογνωμίαν της φυλής και κατηύγασαν δι΄ ανεσπέρου φωτός τους ομιχλώδεις ορίζοντας της περιδεούς ανθρωπότητος.



Στο Σούλι και στην Αλαμάνα 
κάναμε φως τη συμφορά 
θα μας θυμούνται
 τάχα μάνα καμμιά φορά;


Ματαία ελπίς. 
Ουδείς τους ενεθυμήθη ως ζώσας αιωνιότητας, ουδείς τους κατενόησεν εις τας πραγματικάς των διαστάσεις. 


Και αι Αθήναι, καταστάσαι πρωτεύουσα νεοπαγούς κράτους,
 ήρχισαν να προετοιμάζονται δια την εκ νέου απορρόφησιν της ικμάδος του έθνους. 


Αλλά η προγονική κληρονομία δεν είχεν εξ ολοκλήρου σπαταληθή και οι μεταγενέστεροι αδελφοί του μικρού Χορμόπουλου, εκ των Ηπειρωτικών ορέων και εξ όλων των στενωπών της αθανάτου πατρίδος, διέπλευσαν την Αχερουσίαν της μοίρας των με την γαλήνην του μαρτυρίου και της θυσίας.


 Και τα βαρβαρικά έθνη ηπόρησαν και κατ΄ ιδίαν εκάγχασαν ακριβώς όπως αι Αθήναι. 



 Χτυπάτε της οργής προφήτες 
καμπάνα στην Καισαριανή 
να `ρθούν απόψε οι Διστομίτες 
να `ρθούν κι οι Καλαβρυτινοί
 με σπαραγμό κι απελπισία 
για τη χαμένη τους θυσία. 



 Άραγε είναι αληθές ότι η θυσία των απέβη επί ματαίω; 
Ουδείς δύναται να αποφανθή μετά βεβαιότητος και ουδείς δύναται να προεξοφλήση το μέλλον διότι η ιστορία των ανθρώπων είναι μία συνεχής παλινδρόμησις. 


Αλλά με την διαρκώς ογκούμενην υπερτροφίαν της Αττικής αι προοπτικαί διαγράφονται σκοτειναί.


 Οι αρχαίοι Θεοί δεν υπάρχουν πλέον δια να δώσουν την λύσιν, και ούτω, θάττον ή βράδιον, αι Αθήναι θα συγκεντρώσουν εις τους κόλπους των και θα εξαφανίσουν δια παντός την Ελληνικήν αρετήν, ως ο Κρόνος εις το απώτατον παρελθόν κατέτρωγε τα ίδια αυτού τέκνα ή ως ο Ήλιος εις το απώτατον μέλλον θα συγκεντρώσει εις τας αγκάλας του τους πλανήτας του και θα καταβροχθίσει αυτούς! 
Γένοιτο! και εις τους αιώνας των αιώνων αμήν.


Πότε θ΄ ανθίσουνε τούτοι οι τόποι; 
Πότε θα `ρθούνε κανούργιοι ανθρώποι 
να συνοδεύσουνε την βλακεία 
στην τελευταία της κατοικία;




Νίκος Γκάτσος 
(τα Παράλογα - Μάνος Χατζιδάκις/Νίκος Γκάτσος)  







Τρίτη, 13 Νοεμβρίου 2012

ενορχηστρώσεις ύπνου






Bernhard HoetgerSchlaf (1914)









Alphons Mucha, Poppies
Colour Lithograph (ca. 1902)












Death (1913)






















Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 2012

κυπαρίσσια

 



Antonio Tempesta, Italian
(Florence, 1555 - 1630, Rome)
Cyparissus changed into a cypress tree, 1606
Etching, illustration to Ovid's "Metamorphoses"









The musician, Barbad, conceals himself in a cypress tree and enchants King Khusraw Parviz with his playing
From the ‘Houghton’ Shahnamah
Attributed to the painter Mirza ‘Ali
Iran, Tabriz, circa 1535
Ink, gold and opaque watercolour on paper
MSS 1030, folio 731a






















Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2012

έξι και μία τύψεις για τον ουρανό








Ο  ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΣ  ΚΑΙ  Η  ΩΡΑΙΑ


Συχνά, στην Κοίμηση του Δειλινού, η ψυχή της έπαιρνε
αντίκρυ απ’τα βουνά μιαν αλαφράδα, μ’ όλο που η
μέρα ήταν σκληρή και η αύριο άγνωστη.


Όμως, όταν σκοτείνιαζε καλά κι έβγαινε του παπά το
χέρι πάνω από το κηπάκι των νεκρών, Εκείνη


Μόνη της, Όρθια, με τα λιγοστά της νύχτας κατοικίδια
-το φύσημα της δεντρολιβανιάς και την αθάλη του
καπνού από τα καμίνια - στης θαλάσσης την έμπαση
αγρυπνούσε

Αλλιώς ωραία!


Λόγια μόλις των κυμάτων ή μισομαντεμένα σ’ένα θρόι-
σμα, κι άλλα που μοιάζουν των αποθαμένων κι αλα-
φιάζονται μέσα στα κυπαρίσσια, σαν παράξενα ζώ-
δια, τη  μαγνητική δορυφορώντας κεφαλή της άναβαν.
Και μία


Καθαρότη απίστευτη άφηνε, σε μέγα βάθος μέσα της, το
αληθινό τοπίο να φανεί,


΄Οπου, σιμά στον ποταμό, παλεύανε τον Άγγελο οι μαύ-
ροι ανθρώποι, δείχνοντας με ποιον τρόπο γεννιέται η
ομορφιά


΄Η αυτό που εμείς, αλλιώς, το λέμε δάκρυ.


Κι όσο βαστούσε ο λογισμός της, ένιωθες, εξεχείλιζε
την όψη που έλαμπε με την πίκρα στα μάτια και με
τα πελώρια, σαν παλιάς Ιεροδούλου, ζυγωματικά,


Τεντωμένα στ’ ακρότατα σημεία του Μεγάλου Κυνός
και της Παρθένου.


“Μακριά απ’τη λοιμική της πολιτείας, ονειρεύτηκα στο
πλάι της μιαν ερημιά, όπου το δάκρυ να μην έχει νόη-
μα, κι όπου το μόνο φως νά’ναι από την πυρά που
κατατρώγει όλα μου τα υπάρχοντα.


Ώμο τον ώμο οι δυο μαζί ν’ αντέχουμε το βάρος από
τα μελλούμενα, ορκισμένοι στην άκρα σιγαλιά και
στη συμβασιλεία των άστρων,


Σα να μην κάτεχα, ο αγράμματος, πως είναι κει ακρι-
βώς, μέσα στην άκρα σιγαλιά, που ακούγονται οι πιο
αποτρόπαιοι κρότοι


Και πως, αφ’ ότου αβάσταχτη έγινε στου αντρός τα
στέρνα η μοναξιά, σκόρπισε κι έσπειρε άστρα!”

Οδυσσέας Ελύτης, Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό (1960)