Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012

το αστικό φαντασιακό του μεσαίωνα




   



   Δεν ξέρω αν έχει τύχει της δέουσας προσοχής το ότι η ιουδαιοχριστιανική παράδοση, που ξεκίνησε από έναν απόλυτα φυσικό  προπατορικό Παράδεισο, προτείνει στην ανθρωπότητα ως προοπτική της παραδείσιας ευτυχίας - γίνεται αντιληπτή τη χρυσή εποχή του χριστιανισμού ως επιστροφή στις πηγές - έναν κήπο, τον οποίον υποκαθιστά λίγο λίγο (όχι χωρίς αντιδράσεις οικολογικής εσχατολογίας που επιχειρούν, από καιρού εις καιρόν, να επαναφέρουν την εικόνα του κήπου) μία πόλη. Το αιώνιο μέλλον της ανθρωπότητας, το πλαίσιο της ευτυχίας της των τελευταίων ημερών είναι μια πόλη. Με το όραμα της αιώνιας πόλης που εμφανίστηκε στον Ησαΐα (ΝΔ΄) κλείνει ολόκληρη η Βίβλος (Αποκάλυψη, ΚΑ΄ κ.εξ.).

...........


     Είναι, από τη μια, οι υλικές εικόνες της πόλης, υλικές αλλά εμποτισμένες από σηματοδοτήσεις και ενσαρκώνοντας θεμελιώδη ιδεολογικά συστήματα.
   Είναι, συγχρόνως, τα στοιχεία που καθορίζουν τα αστικά στερεότυπα: οι τοίχοι, οι πύργοι, τα υλικά που εκφράζουν τη σταθερότητα, τον πλούτο και την ομορφιά: πέτρα, μάρμαρο, ασήμι και χρυσός. Είναι η υπεροχή δύο μνημείων - ή τύπων μνημείων - που υλοποιούν το παιχνίδι των κυρίαρχων εξουσιών: ο Ναός και το Ανάκτορο, η εκκλησία και το κάστρο. Είναι η πρωτοκαθεδρία δύο ουσιαστικών τάσεων, αυτής που υψώνει προς τον ουρανό τείχη, πύργους και μνημεία, αυτής που εγκαθιδρύει διαμέσου της πύλης αυτό το πήγαιν' έλα μεταξύ της εσωτερικευμένης κουλτούρας και της εξωτερικής φύσης, ανάμεσα στον κόσμο της αγροτικής παραγωγής και σ' εκείνον της κατανάλωσης, της κατασκευής αντικειμένων και της ανταλλαγής αγαθών, ανάμεσα στο καταφύγιο και στην αναχώρηση για την περιπέτεια και τη μοναξιά. Ιδανικό κατάλυμα μιας κοινωνίας όπου η οργάνωση του χώρου και των αξιών, περισσότερο απ' ό,τι ανάμεσα στη δεξιά και στην αριστερά της Αρχαιότητας, γίνεται μεταξύ του άνω και του κάτω, του εσωτερικού και του εξωτερικού ευνοώντας την καθετότητα και την εσωτερίκευση.


Tο φαντασιακό στο Μεσαίωνα, Κέδρος, 2008, 342-343.